Gazeteci, emekli öğretmen ve doğa savunucusu Faruk Tezcan, ağaçların budanma biçimine dikkat çekerek yetkililerden açıklama istedi. Atatürk’ün talimatıyla Yalova ile Termal arasındaki yolun iki tarafına yaklaşık 10 metre aralıklarla dikildiği belirtilen çınar ağaçlarının, günlerde budandığını ifade eden Tezcan, söz konusu ağaçların anıt ağaç olarak kayıtlı olduğunu belirtti. Budama çalışmalarının ilgili kurumların gözetiminde gerçekleştirildiğini tahmin ettiğini dile getiren Tezcan, çınarların çok yüksekten budanmasının doğru olup olmadığı konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini söyledi. Ortaya çıkan görüntünün tarihi çınarların görünümü açısından hoş olmadığını ifade eden Tezcan, budama işleminin hangi gerekçeyle bu şekilde gerçekleştirildiğinin yetkililer tarafından açıklanmasını istedi. Tezcan ayrıca, Yalova-Termal yolu üzerindeki ağaçların korunmasına yönelik özel yasal düzenlemelerin bulunduğuna dikkat çekerek, tarihi ve doğal değere sahip çınarların korunması konusunda hassasiyet gösterilmesi çağrısında bulundu.
Asmaz, ‘Restorasyon işlemi hassas yapılmalı’
Gazeteci, emekli öğretmen ve doğa savunucusu Faruk Tezcan’ın paylaşımına yorumda bulunarak, tarihi çınar ağaçlarının bilimsel ve teknik kurallara göre yapılması gerektiğini söyleyen Mehmet Akif Asmaz ise, “Yalova Termal Yolu'ndaki çınar ağaçları, dallarının gökyüzünde birleşerek oluşturduğu ikonik "yeşil tünel" silüetiyle kentin en önemli doğal miraslarından biridir. Tarihi anıt ağaç statüsündeki bu çınarların (Platanus orientalis) budanması sıradan bir peyzaj işi değil; ağacın doğal formunu, tünel hissiyatını ve sağlığını korumayı hedefleyen hassas bir restorasyon işlemi olmalıdır. Kurul denetiminde dahi olsa, tünel formunu bozan ve ağaçları adeta direğe çeviren aşırı tepe kesimi (topping) modern ormancılıkta hatalı kabul edilir. Bilimsel ve teknik kurallara göre tarihi çınar ağaçlarının budanması şu temel prensiplere dayanır:
1. Doğal Formun Korunması ve Tünel Etkisinin Sürdürülmesi
Yol boyu ağaçlandırmalarında (allée) amaç, alt dalların trafiği engellemeyecek kadar yükseltilmesi (taç yükseltme) ve tepedeki dalların birbiriyle kaynaşmasına izin verilmesidir. Bilimsel budamada, ağacın iskeletini ve tünel formunu bozacak derin uç kesimlerinden kesinlikle kaçınılır. Yalnızca ölü, hastalıklı, birbirine sürtünen veya statik olarak yola devrilme riski taşıyan zayıf dallar seyreltilir.
2. %25 Kuralı (Maksimum Taç Hacmi)
Sağlıklı bir çınarda, tek bir budama döneminde ağacın toplam canlı taç hacminin %25'inden fazlası asla kesilmemelidir. Daha fazla yaprak ve dal kaybı, ağacın fotosentez kapasitesini düşürerek strese girmesine, köklerin zayıflamasına ve gövdenin güneş yanığına maruz kalmasına neden olur.
3. Doğru Kesim Tekniği (Dal Yastığı Kuralı)
Dallar gövdeye sıfır noktasından veya çok uzun bir çıkıntı (tarak) bırakılarak kesilmemelidir. Kesim, "dal yastığı" (branch collar) denilen şişkin bölgenin hemen dışından, pürüzsüz ve hafif açılı yapılmalıdır. Çınar ağacı bu sayede yara dokusu (kallus) oluşturarak kesik yüzeyi kendi kendine kapatabilir.
4. Zorunlu Dezenfeksiyon ve Kanser Riski
Çınar ağaçlarını tehdit eden en ölümcül hastalık, budama aletleriyle ağaçtan ağaca bulaşan "Çınar Kanseri"dir (Ceratocystis platani mantarı). Bilimsel bir budamada, motorlu testere ve makasların her ağaç değişiminde mutlaka alkol veya çamaşır suyu solüsyonu ile dezenfekte edilmesi şarttır. Ayrıca rüzgarlı havalarda enfekte talaşlar uçuşabileceğinden budama durgun havalarda yapılmalıdır.
5. Doğru Zamanlama
Zorunlu tehlike arz eden dallar dışında, anıt çınarların form budamaları ağacın uyku döneminde olduğu kış sonu veya erken ilkbaharda (Ocak - Mart arası), ağaç henüz yapraklanmadan önce yapılmalıdır.
Neden Hatalı (Aşırı) Budama Yapılıyor Olabilir?
Kurullar veya yerel yönetimler bazen çınar kanseri gibi hastalıkların yayılmasını durdurmak için hastalıklı bölgeyi tamamen izole etmeye çalışabilir. Ancak ortada hastalık veya devrilme riski yokken, sırf "budama periyodu geldi" veya "elektrik tellerini koruyalım" düşüncesiyle ağacın tüm tepe dallarının sertçe kesilmesi, bilimsel literatürde "sakatlama" olarak geçer ve o ağacın bir daha eski tünel formuna dönmesini onlarca yıl geciktirir. Süreci yakından takip etmek isterseniz, Termal yolundaki bu uygulamanın gerekçesini (hastalık risk raporu olup olmadığını) doğrudan Yalova Orman İşletme Müdürlüğü veya ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu'ndan bilgi edinme hakkı kapsamında talep edebilirsiniz” ifadelerine yer verdi.
TE Bilişim, yepyeni Elegant temasıyla sizleri buluştururken, sadelik ve modernizmi bir araya getiriyor. Şatafattan kaçınıyor ve insanlara haber okuyabilecekleri bir altyapı sunuyor.
Bu bağlantı sizi https://www.yalovagazetesi.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.